در دل تاریخ، گاه روایتهایی پنهان میماند؛ روایتهایی که نه در فرماننامهها دیده میشوند و نه در گزارشهای رسمی. بلکه در حاشیهی دستنوشتهها، در سایهی نگاه دوربینی خاموش، یا در سطری از دفتر خاطرات کسی که خود نمیدانسته آنچه مینویسد، روزی روایتی از یک عصر خواهد شد.
علیخان والی آذربایجان از جملهی همین چهرههاست. مردی از طبقهی حاکمان قاجار، اما با روحیهای جستوجوگر، نگاهی مشاهدهگر، و ذهنی که نه تنها به ادارهی امور شهر و قلمروی خود میاندیشیده، بلکه به ثبت دقیق لحظات، چهرهها و تغییرات زمانهی خویش نیز علاقهمند بوده است. او خاطرات مینوشته، وقایع را با دقت ثبت میکرده، و همزمان، دوربینی در اختیار داشته تا آنچه را که کلمات از گفتنش ناتوانند، در قاب تصویر نگاه دارد.
کتاب حاضر حاصل تلاشی است برای بازآفرینی این نگاه. ترکیبی است از نسخهای خطی و مهجور که خاطرات علیخان را از حکمرانی در شهرهایی چون تبریز، اردبیل، خوی، سلماس و مشکینشهر روایت میکند، و مجموعهای از عکسهای کمتر دیدهشده که فضای آن شهرها، سیمای مردم، و لحظاتی از زندگی روزمره را در خود جای دادهاند. بسیاری از این عکسها، در حدود سالهای ۱۲۵۰ تا ۱۲۸۰ شمسی ثبت شدهاند و نمایی نادر و متفاوت از خوانش مسلط از عصر قاجاری بهدست میدهند.
این اثر، صرفاً بازخوانی یک سند تاریخی نیست. بلکه تلاشی است برای آنکه لحنی شخصیتر از تاریخ را بازیابیم؛ نگاهی انسانی و جزئینگر به دورانی که معمولاً تنها از خلال روایتهای قدرت بازشناخته میشود. از خلال این خاطرات و تصاویر، نه فقط زندگی یک والی، بلکه چهرهی شهرها و مردمانِ روزگاری نهچندان دور، پیش روی ما نقش میبندد.
برای خرید این کتاب میتوانید به اینستاگرام کتاب دیوان مراجعه کنید، و یا با این شماره تماس بگیرید: ۰۹۲۲۶۳۹۰۹۹۷
