>> شماره 5

آن اثر، حقیقتش بیشتر است / گفت‌وگو با رامین جهانبگلو

گفت‌وگو با رامین جهانبگلو

رامین جهانبگلو در سال 1335 در تهران متولد شد. وی تحصیلات ابتدایی را در سوییس، انگلستان، الجزایر و تهران گذراند. در سال 1353 عازم فرانسه شد و در دانشگاه سوربون به تحصیل فلسفه، تاریخ، و علوم سیاسی پرداخت. او درجه دکترای خود را در رشته علوم سیاسی از دانشگاه هاروارد اخذ کرد. از سال 1377 به مدت سه سال در دانشگاه تورنتو کانادا به تدریس فلسفه سیاسی پرداخت. از ایشان مقاله‌ها و کتابهای فراوانی به سه زبان فارسی، فرانسه و انگلیسی به چاپ رسیده است که از آنها می‌توان به: تأملات هگلی، زیر آسمان‌های جهان (مصاحبه با داریوش شایگان)، نقد عقل مدرن، ایران و مدرنیته، مدرنها، شوپنهاور و نقد عقل کانتی اشاره کرد.

دوست شاعر ایشان، آقای اقبال معتضدی زمینه‌ساز و همراه ما در این گفت و گو بودند. از ایشان سپاسگزاریم.

***

افسریان: در چند شماره منتشر شده مجله، پیرامون شرایط نقاشی معاصر کشورمان به مباحثی مانند اصالت، فردیت، هویت، خلاقیت و... پرداختیم. موافق هستید از این کلمات بحثمان را شروع کنیم؟

رامین جهانبگلو: راجع به این مقولات می‌توان یک کتاب نوشت. کتابهایی راجع به مسأله خلاقیت در هنر، فردیت در هنر و اصالت. تازه فقط جنبه‌های هنری‌اش را در نظر می‌گیریم. هر کدام از این مفاهیم را باید شکافت و دید دقیقاً منظور ما از این‌ها چیست؟ من چون می‌دانم چند صفحه بیشتر در مجله نخواهیم داشت بحث را، به طور کلی باز می‌کنم و به خود هنر در جهان امروز می‌پردازم.

فکر می‌کنم که به طور فلسفی شرایط ما با اوایل یا اواسط قرن بیستم متفاوت است و می‌شود گفت هنر امروز دچار بحران معنایی شده. اساساً این ساخت‌شکنی در نقاشی در دورۀ دادائیستها به این طرف پدید آمده و از آن زمان به بعد به اعتقاد من کار خاصی نشده است. یعنی به نظر من آنها آن انقلابی را که می‌خواستند بکنند، کردند. البته درست است که کوششهای بسیار مهمی انجا م شده، مارسل دوشان و یا جوزف بویز کارهای مهمی کردند ولی پا آن طرف‌تر نگذاشته‌اند و جواب خاصی به این بحران معنایی داده نشده است. پروژۀ فلسفی  مدرن در غرب همراه پروژۀ هنری قرون 18، 19 و اوایل قرن 20 شکل گرفته. قطعاً وقتی پروژۀ فلسفی دچار بحران شده (این نظر من به معنی به پایان رسیدن فلسفه نیست) پروژۀ هنری نیز دچار بحران می‌شود.

سؤال اصلی، معنای خلاقیت در یک دنیای بحران‌زده است. چگونه در جامعه‌ای که از نظر معنایی دچار بحران شده خلاقیت بوجود می‌آید؟ به طور مثال آیا اینستالیشن در این فرمی که امروزه دارد می‌تواند جوابگوی معضل معنایی بشریت باشد؟ به عنوان مثال آیا می‌تواند در مقابل غرب‌گرایی توتالیتر، یک پیام تازۀ بشری باشد؟ ممکن است فردا یک جنبش هنری این نیاز را برآورده کند. ...

برای دریافت مقاله روی گزینه‌ی خرید کلیک کنید.

برای مطالعه‌ی بیشتر پیرامون مفهوم "تجربه‌ی زیسته" به مدخل حرفه‌: نقاش، در دو شماره‌ی چهارم و پنجم از فصلنامه‌ی حرفه: هنرمند مراجعه کنید.