21

نقد و گفت‌وگویی دربار‌ه‌ی «نیست‌انگاری نابخردی» / گفت‌وگوی جمعی درباره‌ی مقاله‌ی آریاسپ دادبه در شماره‌ی تجدد حرفه: هنرمند

این نوشتار متن پیاده شده‌ی گفتگوی ایمان افسریان و منصور براهیمی با آریاسپ دادبه درباره‌ی برخی مباحثی است که آریاسپ در جستار خود با عنوان «نیست انگاری نابخردی» در ویژه نامه‌ی عصر تجدد (شماره‌ی 18) مجله حرفه:هنرمند طرح کرد. دو مصاحب بحث خود را با مقایسه‌ی نظرات آقای دادبه و آقای جواد طباطبایی شروع می‌کنند و ابتدا درباره‌ی مفهوم «سنت» سخن می‌گویند. سپس درباره‌ی مسئله‌ی «عقل» و «عقلانیت» در تاریخ و تاریخ‌نویسی گفتگو می‌کنند. آن‌ها در ادامه‌ی گفتگو به شرح مختصات فرهنگی جامعه‌ی ایران پیش از تجدد و قبل از نفوذ غرب و جایگاه معنویت در آن و تصویر رویایی و خیال‌پردازانه‌ای که غربی‌ها از شرق آرمانی تولید کرده‌اند، می‌پردازند. بحث درباره‌ی دوگانه‌ی سنت و مدرنیته و نقد موقعیت امروز ما در برابر مدرنیته و ابزارها و متدهایش از جمله طبقه‌بندی‌ها، مرزبندی‌ها و مفهوم‌سازی‌های محصول عقل مدرن دنبال می‌شود. آن‌ها در ادامه درباره‌ی امتناع اندیشه در ایران و برخی مختصات بنیادین فرهنگیِ جهان ایرانی سخن می‌گویند و در این میان درباره‌ی نمونه‌هایی از مظاهر هنری اصیل و بومیِ ایرانی از جمله تعزیه به عنوان اصیل‌ترین شکل نمایش بومی و نقد سیاست‌گذاری‌های دوره پهلوی اول پیرامون آن سخن گفته می‌شود. به گمان دادبه، بحران عقلانیت مسئله‌ی مهم امروز ما است و او تلاش می‌کند در این گفتگو مصادیقی از این بحران و موضع روشنفکران و هنرمندان معاصر ما در برابر آن را توضیح دهد.