نشانه و دال ساخت هویت بصری صفحه‌بندی و گرافیک

38

نشر و مطبوعات

نشر و مطبوعات در کنار تبلیغات بخش‌های مهم و کاربردی گرافیک دیزاین را تشکیل می دهند. شاید به جرأت بتوان ادعا کرد که اکثر طراحان گرافیک در این دو حوزه مشغول به کارند و معیشت خود را از این دو راه تأمین می کنند.

در جامعه گرافیک ایران دو حوزه نشر و تبلیغات به دلایل قابل شرحی نسبت به دیگر بخش‌ها که امکان بیان شخصی و هنرمندانه را داراست، اهمیت کمتری دارند تا جایی که این تفکر در دانشگاه ها نیز رسوخ کرده و دانشجویان از مهارت و دانش محدودی در این دو بخش کاربردی برخوردارند.

از این بین، نشر به نسبت تبلیغات بیشتر مورد بی‌توجهی قرار گرفته و کیفیت نازل تولیدات آن در سطح جامعه، گویای این مدعاست، در حالی که سطح تأثیر این تولیدات در فرهنگ بصری جامعه بسیار مهم و فراگیر است. کتاب های درسی، روزنامه‌ها، مجلات، کتاب های آموزشی و علمی و... هر یک بر طیف های مختلف یک جامعه تأثیر می‌گذارند و باعث رشد و ارتقاء سلیقه عموم می شوند.

در حوزه نشر، طراحان گرافیک و مدیران هنری نقش مهم و تأثیرگذاری دارند. دانش و مهارت ایشان از تایپ ، تایپوگرافی، لی اوت و نیز شناخت از دیگر رشته‌های مرتبط مانند عکاسی و تصویرسازی همگی بر کیفیت نشریات تأثیر مستقیم دارند.

در ایران اما هنوز اهمیت و کاربرد نشر و تولیدات آن چندان جدی گرفته نشده و تفکر کار گروهی شکل نگرفته است. دانشجویان در طول دوره های آموزشی چندان توجهی به دروسی مانند صفحه آرایی و طراحی حروف ندارند و اساتید نیز اهمیت و کاربرد آن را نادیده می‌گیرند، تا جایی که درس صفحه‌آرایی بعضاً به لی‌اوت پوستر ختم می‌شود و تایپوگرافی به بازی‌های بازیگوشانه با تایپ. اولی به دلیل قاعده مند بودن و کسل‌کنندگی، مورد بی‌مهری ست و دومی به دلیل توجه بسیار و گرایشات هنرمندانه، مورد کج فهمی. نتیجه آنکه صفحه‌آرایی نشریات اکثراً توسط اجرا کاران سرهم بندی می شود و تایپوگرافی ابزار مد روز در دست طراحانی است که می خواهند با شرکت در نمایشگاه های بین المللی و برخوردهای التقاطی و نسنجیده با مباحث پسا‌مدرنیسم یک شبه به شهرت و اعتبار برسند.

شاید این سرنوشت محتوم گرافیک ماست که هنوز مباحث مدرنیسم را دریافت و درک نکرده، ناگزیر است اندیشه‌های پست‌مدرن را به همان سیاق و به گونه‌ای سطحی از سر بگذراند و غالب طراحان کشورمان در انتظار رویکردهای روز آمد دیگر، چشم به راه رسانه‌ها باشند.

* * *

حرفه: هنرمند طی سه شماره ویژه نامه‌گرافیک خود سعی کرده است به مباحث کلی مانند دیزاین، تبلیغات و تصویرسازی بپردازد. در این شماره نیز مبحث نشر و مطبوعات را مورد بررسی قرار می دهد.

در مقالات این شماره علاوه بر شناخت بخش‌های مختلف در ارتباط با نشر، مباحث آموزشی نیز مورد توجه قرار گرفته است. در مبحث تایپوگرافی که این روزها نظرات مختلفی پیرامون آن مطرح است علاوه بر مطالب آموزشی بحث ساختار شکنی و ریشه‌های آن در گرافیک معاصر غرب و تأثیر آن بر گرافیک امروز ایران بررسی شده است.

حرفه: هنرمند سعی دارد از نگاهی کلی‌نگر رویکرد ها و دیدگاه های مختلف را پیرامون مبحث تایپ و تایپوگرافی مطرح کند تا خوانندگان خود به تعریفی درست از کارکرد این رشته مهم و کاربردی در حوزه نشر و به طور کلی گرافیک دیزاین، برسند.