>> شماره 58

موسیقی آلمان به مثابه فلسفه / پیتر واتسون / سید محمد آوینی

پیتر واتسون در مقاله خود با نام «موسیقی به مثابه فلسفه» به دریافت تازه‌ای که در اواخر قرن هجدهم از هنرها بخصوص موسیقی در آلمان پدید آمد می‌پردازد. محور اصلی این مقاله بحث در مورد سمفونی است که در طی سال‌های 1720 تا 1730 پدیده‌ای نوظهور بود. واتسون از جایگاه نخستین سمفونی و نقدهایی که بر آن می‌شد سخن می‌گوید. یکی از مهمترین نقدهای سمفونی یعنی نقدی که کانت در کتاب نقد قوه‌ی حکم بر آن داشت را شرح می‌دهد. در ادامه واتسون از ارتقای جایگاه سمفونی و علل مربوط به آن سخن می‌گوید. اینکه چگونه زیبایی‌شناسی برای موسیقی سازی (موسیقی بی‌کلام) ارزش قائل شد.

موسیقی آلمان

پیتر واتسون در توضیح این نوع زیبایی‌شناسی که از ایدئالیسم آلمانی نشأت می‌گرفت. او به شرح رابطه‌ی بین ایدئالیسم و موسیقی بی‌کلام می‌پردازد. که در یکی از مهمترین نقدهایی که در مورد سمفونی پنجم بتهوون به قلم ا.ت.آ هوفمان نوشته شده به آن پرداخته شده است. او تلاش است ایده‌های هوفمان و شیوه‌ی فکری او را واکاوی کند. واتسون در بخش آخر مقاله به عنوان «سمفونی به مثابه جامعه‌شناسی» به ویژگی گروهی سمفونی و تغایر آن با کنسرتو اشاره می‌کند.

یکی از موارد مهمی که واتسون در مقاله به آن می‌پردازد توضیح مفهوم بیلدونگ (پرورش درونی) و ارتباط آن با سمفونی است. به گفته‌‌ی او دیدگاهی وجود داشت که فرهنگ را حاصل پیوندی میان فرد، دولت و بیلدونگ می‌دانست. او در این بخش به ارتباط میان سمفونی و ناسیونالیسم و اهمیت جشنواره‌ها می‌پردازد. سمفونی را نمونه اعلای ژانر آلمانی می‌داند.

برای دریافت مقاله روی گزینه‌ی خرید کلیک کنید.

بخشی از متن:

امروزه «ستون مهره‌های» استاندارد موسیقی کلاسیک را باخ، هَندل، هایدن، موتسارت، بتهوون، شوبرت و برامس تشکیل می‌دهند ــ که همگی آلمانی هستند. این ستون مهره‌ها در آلمان در آغاز قرن نوزدهم پدید آمد. در طول این سده تداوم یافت. و در میان آهنگسازان بزرگ اين دوره، تنها هکتور برلیوز، فردریک شوپن، چایکوفسکی و وِردی آلمانی نبودند. اما تولید موسیقی فقط نیمی از کل تصویر است. همان طور که ما شکوفایی نقاشی در ایتالیای دوران رنسانس را امروزه در کنار گرایش‌های تجاری و مذهبی آن زمان درک می‌کنیم، در اواخر قرن هجدهم و اوایل قرن نوزدهم در آلمان نيز گوش دادن به موسیقی، استفاده از موسیقی، و درک موسیقی تحت تأثیر فلسفه‌ی ایدئالیستی رایج قرار داشت. این شرایط با تصور فعلی ما از تجربه‌ی موسیقی خیلی فاصله دارد. ...