شماره 78

معنی و اهمیت صنایع ظریفه / آقای دکتر رضازاده شفق، استاد دانشگاه طهران

صنعت بطور کلی استعداد و قابلیت  و یا هنر را گویند که در نتیجه آزمایش و تجارب ممتدی حاصل میگردد و دارندۀ آن میتواند اثری شایسته از خود بظهور آورد.

بعضی دانشمندان صنعت را از لحاظ غایت بسه قسمت تقسیم کرده‌اند:

نخست آنکه در عمل خود بشر از تناسب و خوبی بروز نماید و آن صنعت رفتار و یا اخلاق است. در واقع زندگی و روابط و مناسبات با مردم و طرز معامله و معاشرت خود صنعتی است و کسیکه در رفتار خود با افراد نوع ماهر و نیک باشد او را باید هنرور نامید و توان گفت برای اشاره بدین مفهوم است که شکسپیر گفته زندگانی صنعتی است و صفحه جهان صحنه‌ایست و مرد که روش آنرا میداند صنعتکار است.

دوم صنعتی است که محصول نافع و آثار سودمند بوجود آورد مانند دروگری و آهنگری و پزشکی و مهندسی که غایت آن فایده و نفعی است و پیداست که کارهای مادی زندگانی در نتیجه این قسمت صنعت بکار میافتد.

سوم صنعتی است که تنها حس جمال صنعتکار را جلوه میدهد و ذوق بدیعی ما را تحریک میکند و نشاط یا اضطراب معنوی ذوقی در ما ایجاد میکند و روح ظرافت و لطف و آهنگ در ما میدمد و این را صنعت ظریفه مینامیم.

هدف صنعت اخلاق خوبی و هدف صنعت نافع سودمندی و غایت صنعت ظریفه زیبائی است این تقسیم با حالات سه‌گانه روح ما هم مناسب میاید زیرا بموجب آنچه دانشمندان گفته‌اند روح ما در سه حال اصلی ظهور میکند عاقله و فاعله و حاسه.

قوه عاقله صحت و عمل مفید میخواهد و قوه فاعله یا اراده بعمل خیر سوق میکند و قوۀ حاسه منشاء ذوق جمال است پس هدف عاقله درستی و سودمندی و هدف فاعله نیکی و هدف حاسه زیبائی است.

پیداست همانطور که اصل این حالات سه‌گانه یعنی فاعله و عاقله و حاسه یکی است و آن همان روح واحد است اساس درستی و خوبی و زیبائی هم یکی است بدین معنی که درست بد یا خوب نازیبا یا زیبای نادرست ناقص است و در حقیقت الفتی تام در میان درست و خوب و زیبا موجود است.

پس صنایع ظریفه که شعب معروف آن شعر و موسیقی و نقاشی و پیکرسازی و عمارت‌سازی و فروع آن است از حس بدیعی یا قوه حاسه بشر زائیده و مظهر ذوق او و موضوع آن زیبائی و اساسش تحریک حس جمالست و از این حیث در هر اثر صنعت که تقلید صرف نباشد ذوق و شور و هیجان و تأثر صنعتکار ظهور میکند که حوادث و یا صفحات جهان را از دیده همان تأثرات دیده و حال درونی خود را که از این احساس حاصل میشود بزبان شعر یا موسیقی یا نقاشی و غیره بیان کرده است. ...

برای دریافت مقاله روی گزینه‌ی خرید کلیک کنید. 

پیش خرید شماره 80

ویژه‌نامه هنر شهرهای ایران (2)

120 هزار تومان

90 هزار تومان

ارسال رایگان به سراسر کشور