مسیر موازی تاریخ: ۱۳۹۵-۱۳۸۵
شماره 79

مسیر موازی تاریخ: 1385-1365

بخش آخر، حرکتی موازی با دیگر بخش‌ها دارد، و در آن با گزیده‌ای از بهترین تحلیل‌های تاریخی مقاطعی از تاریخ نقاشی و بیش از آن عکاسی در ایران روبه‌رو می‌شویم. جدای از دو متن در مورد نقاشی ایرانی (نگارگری)، غالب این مقاله‌ها به عکاسی و نقاشی دوره‌ی قاجار تا سال‌های پس از انقلاب مشروطه می‌پردازند، و بدین واسطه می‌توان برخی از آنها را درآمدی برای فهم ظرفیت‌ها، محدودیت‌ها، و سرنوشت تاریخی هنرهای تصویری جدید در ایران در بزنگاه تاریخی آغازین آن به شمار آورد؛ تأملاتی ضروری برای آن چه کرده‌ایم، آنچه نکرده‌ایم، و دامنه‌ی امکان‌های ما در لحظه‌ی حال، و در آینده‌ای که می‌آید.

این مقالات ذیل جریانی از پژوهش قرار می‌گیرند که هم خود را تحقیق در خاستگاه‌ها و مراحل آغازین عکاسی، و تا حدودی نقاشی، در ایران دوره‌ی قاجار قرار داده است. در دو مقاله‌ای که به نقاشی می‌پردازند، چهره‌ای چون صنیع‌الملك (و تا حد کمتری محمودخان ملك‌الشعرا) حضور برجسته‌تری دارد؛ و این مسئله از این نظر معنای مضاعفی پیدا می‌کند که این دو چهره را می‌توان نمایانگر ظرفیتی به فعل نرسیده در نقاشی اواخر دوره‌ی قاجار تلقی کرد که، چنان که یحیی ذکا بیش از نیم قرن پیش با تیزبینی اشاره کرده است، می‌توانستند زمینه‌گذاری بطئی و درست از سنت نقاشی قدیم ایران به نقاشی مدرن را فراهم کنند. گذاری که در میان دو قطب كمال‌الملك (و توجه بیش از حدی که به خود جلب کرد) و جلیل ضیاءپور، عقیم ماند و فراموش شد.

پیش خرید شماره 80

ویژه‌نامه هنر شهرهای ایران (2)

120 هزار تومان

90 هزار تومان

ارسال رایگان به سراسر کشور