47

عکاسی، سینمای امروز و بازگشت به پرسپکتیو مقامی / سیامک حاجی‌محمد

پوستر فیلم‌ها یکی از ابزارهای مهم تبلیغ و معرفی فیلم‌ها از دیرباز تاکنون بوده‌اند. ما معمولاً از کنار عکس‌های موجود در پوسترهای سینمایی به راحتی عبور می‌کنیم. پوسترها زمانِ اندکی از مخاطب می‌گیرند اما بسیاری اوقات ذهنیت خالی یک مخاطب دربارة فیلم را جهت می‌دهند. زمانی که با پوستر یک فیلم مواجه می‌شویم، معمولاً با چند عکسِ صحنه پیش‌نمایشی از فیلم به دست می‌آوریم. پوستر با چینش خاص شخصیت‌های فیلم سعی در ارائه‌ی روایتی به مخاطب دارد. درواقع، پوستر یک قالب ذهنی از فیلم برای مخاطب فراهم میٰ‌کند. مقاله‌ی «عکاسی، سینمای امروز و بازگشت به پرسپکتیو مقامی» در پی برقراری یک رابطه‌ی تاریخی میان انواع هنر و پوسترهای سینمایی در نحوه‌ی نمایش افراد است. در تاریخ هنر از دوره باستان تا همین اواخر در پرده‌های قهوه‌خانه‌ای، نمونه‌هایی وجود دارد که در آن‌ها فیگور افراد سرشناس و پرقدرت را بزرگ‌تر از بقیه ترسیم می‌کردند و آن را پرسپکتیو مقامی می‌نامیدند. این نوع بزرگنمایی افراد چگونه به پوسترهای سینمایی راه یافته است؟ به نظر می‌رسد در دوره‌ی مدرن و در رسانه‌ای چون سینما که زاده‌ی عصر مدرنیته است نوع دیگری از پرسپکتیو مقامی حاکم شده است. اگر در دور‌ه‌ی باستان افراد را بر حسب قدرت و ثروت بزرگ‌تر از بقیه به تصویر می‌کشیدند در یک اثر سینمایی ملاک بزرگ‌نمایی یک شخصیت در پوستر فیلم متفاوت است. مقاله‌ی حاضر در پی بررسی این است که این دو مورد به ظاهر مشابه در تاریخ هنر از لحاظ روابط معنایی نیز منطق مشترکی دارند و یا هر کدام بر پایه‌ی زمینه‌ی شکل‌گیری خود اهداف جداگانه‌ای را دنبال می‌کنند.