پرونده‌ی شماره‌ی ۱۳ حرفه هنرمند درباره‌ی هنر دوران قاجار

13

پنجره‌ی ما: عکاسی دوران قاجار

عکاسی دوران قاجار

دنیای خاکستری، سهل‌انگار، بازیگوش، به ظاهر زشت و پلشت، بی‌تکلف و محدود به روزمره و ابزارِ دور و برِ عکاسی دوران قاجار، فرسنگ‌ها از تخیّل ‌رنگین، زیبا، فریبنده و کمال‌طلبانه‌ی نقاشی‌های این دوران فاصله دارد.

سوایِ ارزش‌های گرانقدر اسنادی این عکس‌ها (که از حیث شمار، یکی از سه چهار گنجینه‌ی پر و پیمان عکاسی قرن 19 دنیاست)، بارقه‌های بدعت و خلاقیت این تصاویر در قیاس با انبوه عظیم عکس‌های تولید شده دوران (که-به اشاره آقای حمیدیان- بیش از نیمی از تاریخ عکاسی ایران را شامل می‌شود)، چنان پراکنده و گه‌گدار است که بیننده امروزی را در خوانش آن مقید به حزم و احتیاط می‌کند.

یادداشت‌های کوتاه این فصل تلاشی است برای پرهیز از تحقیق صرف تاریخی، به نیت نزدیکتر شدن به فضای بصری و تجربه‌ی شخصی درون عکاسی دوران قاجار.

هرچند که تردید نخستین همچنان با ما می‌ماند .‌ . . . اینکه آدم تکلیفش با این عکس‌ها روشن نمی‌شود . . . و نمی‌داند که حد مجاز بیش‌روی‌اش تا کجاست؟ . . .

نمی‌داند تا کجا می‌تواند در انتساب وجوه خلاق به این آثار پیش برود که بعدها شرمنده خودش و دیگران نشود.

تعدادی از مقالاتی که پیرامون عکاسی دوران قاجار در این شماره خواهید خواند:

«بسته‌ی گومون» به قلم خسرو دهقان

«پس از تماشای عکس‌های ارنست هولستر» به قلم روبرت صافاریان

«شعر به عنوان درس و دلیل ضربت» به قلم محمدعلی سپانلو

«میرغضبان» به قلم تورج حمیدیان

«عکس‌ یادگاری» به قلم رضا شیخ

«پرسه‌زدن در بازیگوشی‌های قاجاری» به قلم مهران مهاجر

و «عکاسی یادگاری و مستندنگاری قاجاری» به قلم امیرشهاب رضویان