درسگفتار دهم دادبه بخش دوم

سبد خرید شما در حال حاضر خالی است.

درس‌گفتار صوتی: تاریخ هنر و فرهنگ ایران (شماره ۱۰، بخش سوم)

تاریخ هنر و فرهنگ ایران (10)؛ دبستان پارسایی (بخش سوم: نور، فضا، زمان در جشنگاه پارسه): آریاسپ دادبه

بخش سوم این مجموعه گفتاری است کامل‌کننده در امتداد توضیح «مکتب پارسی» یا همان «دبستان پارسایی».معماری، موقعیت و معنای پارسه به‌عنوان جشن‌گاهِ پارسیان، موضوع بحثِ این بخش است. در بخشی از گفتار گفته می‌شود: بنای تخت جمشيد کاخ، در معنای مصطلح آن برای ناميدن اقامتگاه‌های سلطنتی، نيست. امروزه با پژوهش‌های جديد اين نظريه‌ی متداول اعتبار خود را از دست داده است. حتی باستان‌شناسانی که چندان با يافته‌های جديد در زمان خود آشنا نبوده‌اند، از جمله کرفتنر، رومن گيرشمن، و لويی واندنبرگ نيز به کاربری متفاوت اين مجموعه‌بناها اشاره کرده‌اند. گيرشمن می‌نويسد که در پلان و کاربرد فضاهای اين بنا کاربری نظامی تعريف نشده است، و از نظر حفاظت کاملاً بی‌دفاع است.
در واقع برعکس عموم کاخ‌ها که در محلی استراتژيک و دست‌نيافتنی قرار می‌گيرندکه به‌ويژه محل ورودی خود را پنهان می‌سازند، پلکان ورودی پارسه با پله‌های متعدد و کوتاه آغوش گشوده است.

بنا بر شواهد به نظر می‌رسد مجموعه‌ی فضاهای پارسه مکانی برای برگزاری گردهمايی‌های بزرگ بوده است؛ جشن‌هايی در ذيل آنچه آن را «آئين پارسايی» می‌ناميم، که شايد مهم‌ترين آن‌ها نوروز، تيرگان، مهرگان و سده بوده‌اند.

يکی از مهم‌ترين دستاوردهای برگزاری اين جشن‌ها در زمان مقرر، و به‌صورت مکرر، امکان هم‌زمان کردن جوامع دور از هم بوده است. و اين سرآغاز يک تحوّل عظيم فکری در روزگار کهن است. پيش از آن رسم برگزاری آئين‌هايی با اين شمول قومی در ميان اجتماعاتی با اين تنوع، و در اين گستردگی جغرافيايی وجود نداشته است؛ بنابراين گزاف نيست اگر پارسه را اولين «شهر‌ـ‌پايتختِ» انديشه و فرهنگ بناميم.

برای تهیه‌ی مجموعه مقالات «درسگفتارهای تاریخ هنر و فرهنگ ایران» کلیک کنید.

شما می‌توانید این درس‌گفتار صوتی را از طریق گزینه‌ی «دریافت از طاقچه» تهیه نمایید.

سبد خرید شما در حال حاضر خالی است.