درسگفتار هفتم آریاسپ دادبه

سبد خرید شما در حال حاضر خالی است.

درس‌گفتار صوتی: تاریخ هنر و فرهنگ ایران، آریاسپ دادبه (شماره 7)

«درس‌گفتار هفتم: پیشنهادی برای مطالعه‌ی منظومه‌های فرهنگ ایران» به قلم آریاسپ دادبه

«ایران سرزمینی تاریخی‌ست. به آن معنا که در عین تداوم در طول زمان دراز، در طی حیات خود مراحلی از سیرمتحول‌شونده‌ی آگاهی را ز سر گذرانده است. ما که امروزه، از روی سرشت وارثان تاریخ دیرپای این فرهنگ هستیم. در صورتی حقی بر میراث خود داریم که از مجرای آگاهیِ جدید، و با تکیه بر خرد روزگار خود، قادر باشیم تحولات روحمان در گذر زمان را باز بشناسیم. آن‌ها را بنامیم. و از آن خود سازیم. ارث مفهومی در ذیل علم حقوق است، و ضامن حق مالکیت. ترکیب «میراث فرهنگی» مدخل تازه‌ای است، و اشاره به حقی‌ست که وُرّاث آن را از طریق آگاهی احراز می‌کنند. در اینجا شناخت است که «مالکیت معنوی» را محقق می‌سازد.»

به عقیده‌ی دادبه تنها از راه شناخت و حصول آگاهی نسبت به میراث فرهنگی‌مان است. راهی که «مالکیت معنوی» ما بر آن محقق می‌شود. او تلاش می‌کند از این گفتار به بعد مسیر تاریخیِ حیاث فرهنگیِ ایران را دسته‌بندی کند. دسته‌بندی‌های بزرگی که از نگاه وی چرخه‌های زایش و نوزایش هستند. نسبت هر دوره‌ی تاریخی را با «زایش نخستین» روشن می‌کند. یا به عبارت دیگر مقدمات «تأسیس» این فرهنگ را مورد مطالعه قرار دهد. برای دستیابی به این هدف، نیاز به ابزار و اصطلاحاتی است. نگارنده می‌کوشد آن‌ها را تبیین کند. بنابراین او در بخشی از این نوشتار مفهومِ مورد نظر خود از اصطلاحاتی نظیر «توتم»، «شمایل»، «نشانه»، «نماد»، «درون‌مایه»، «شیوه»، «سبک»، «مکتب» و «منظومه» را همراه ارجاعاتی به هنر، ادب و اساطیر ایرانی، شرح می‌دهد.

بخشی از متن:

ایران سرزمینی تاریخی‌ست به آن معنا که در عین تداوم در طول زمانی دراز، در طی حیات خود مراحلی از سیر متحول‌شونده‌ی آگاهی را از سر گذارنده است. ما که امروزه، از روی سرشت وارثان تاریخ دیرپای این فرهنگ هستیم، در صورتی حقی بر میراث خود داریم که از مجرای آگاهی جدید، و با تکیه بر خِرد روزگار خود، قادر باشیم تحولات روح‌مان در گذر زمان را باز بشناسیم، آن‌ها را بنامیم، و از آن خود سازیم. ارث مفهومی در ذیل علم حقوق است، و ضامن حق مالکیت. ترکیب «میراث فرهنگی» مدخل تازه‌ای است، و اشاره به حقی‌ست که وُرّاث آن را از طریق آگاهی احراز می‌کنند. در اینجا شناخت است که «مالکیت معنوی» را محقق می‌سازد.

از این پس بنا داریم در این درس‌گفتارها مسیر تاریخیِ حیات فرهنگ ایران را در دسته‌بندی‌های بزرگی که از نگاه ما چرخه‌های زایش و نوزایش آن هستند بررسی کنیم، و نسبت هر دوره‌ی تاریخی را با «زایش نخستین»، یا به عبارت دیگر مقدمات «تأسیسِ» این فرهنگ مورد مطالعه قرار دهیم.

پیداست که در این راه نیازمند ابزار و اصطلاحات ویژه‌ای هستیم. کمک گرفتن از واژه‌های وضع‌شده در توضیح تاریخ فرهنگ غرب گاه مفید و کارآمد است، وگاه نیز ناچار باید اصطلاحاتی در معنای مورد نیاز خود به وجود آوریم، یا معنای متفاوتی از نام‌های از پیش موجود بیرون بکشیم.  اصطلاحاتی که سابقه‌ی اندیشیدن با آن‌ها طولانی‌تر است. بی‌شک به معانی چندوجهی مجهز هستند؛ پیشنهادات تازه‌ای که در اینجا ارائه می‌شود تلاش‌هایی برای مشخص کردن حدود معنایی مورد نظر است، که چنانچه مورد توجه قرار گیرد اندیشیدن در چهارچوب آن می‌تواند به اصلاح و یا پربار کردن واژه‌ها و معانی بینجامد.

آنچه در درس‌گفتارهای آینده خواهد آمد در ذیل یک نوع دوره‌بندی پیشنهادی انجام می‌شود. که تاریخ فرهنگ ایران را ـ‌پس از دوران زایش اولیه در حدود هزاره‌ی پنجم پ. م، و تحولات دیگری که در نیمه‌ی هزاره‌ی دوم پ. م روی داد‌ـ  از این مرحله زیر چند دوره‌ی عمده مورد مطالعه قرار خواهد داد…

برای تهیه‌ی مجموعه مقالات «درسگفتارهای تاریخ هنر و فرهنگ ایران» کلیک کنید.

شما می‌توانید این درس‌گفتار صوتی را از طریق گزینه‌ی «دریافت از طاقچه» تهیه نمایید.

سبد خرید شما در حال حاضر خالی است.