شماره 28

تلفیق یا التقاط، تزریق یا ضرورت / گفت‌وگو با نصرت‌اله مسلمیان

ایمان افسریان: در شماره پیش به چهار نفر از نقاشان نسل قبل اشاره شد که به نظر می آید هر کدام از طُرق مختلف بر نسل بعد تاثیر گذار بودند. این افراد محسن وزیری مقدم، هانیبال الخاص، رویین پاکباز و آیدین آغداشلو بودند که در مطالبی به شرح و نقد عملکرد هر کدام از این افراد پرداخته شد. گویا شما نقدی نسبت به مطالب شماره گذشته دارید، خوشحال می شویم آن را بازگو کنید.

نصرت‌اله مسلمیان: در ابتدا بگویم که از خواندن مطالب این شماره خیلی لذت بردم. این نوع نگاه در سال های گذشته کمتر نظیر داشته که علاوه بر تقدیر از نقش افراد با نگاهی تحلیل گر و انتقادی به کار آنها توجه شود و نتیجه صرفا به صورت بزرگ نمایی و تعارف و یا نیش و کنایه منتهی نشود. از این نظر مطالب علاوه بر آنکه مسیر تلاش این افراد را روشن می کرد چالش هایی را هم نسبت به این مسیر برای خوانندگان بوجود می آورد.

- اما نقد من بیشتر متوجه مطالبی است که در مورد پاکباز نوشته شده بود. نتایجی که از مقدمه چینی های ابتدایی گرفته شده در بعضی موارد با استنباط های شخصی من هم سو نیست و ذهن من را برانگیخته می کند.

- همانطور که شما هم اشاره می کنید پاکباز روشنفکری متعلق به جنبش روشنگری است و باید فعالیت های او را در این بستر دید. او سعی دارد تجربه زیسته خودش در اجتماع را با برداشت هایی که از تحولات مدرنیستی جهانی دارد تلفیق کند و در این راه راهکارهایی دارد و سوالاتی برایش طرح شده که آنها را پی می گیرد. من فکر می کنم مشکل اصلی در مقاله "پاکباز در نوشتار" از جایی شروع می شود که شما این نوع نگرش را به یک شیوه ی مکانیکی تقلیل می دهید. مشکلات بعدی همه از همین نوع نگاه ناشی می شود یعنی در مرحله بعد از نظر شما هنری که پاکباز به دنبال آن هست در عمل و در ساحت نقاشی تبدیل به آثاری با ماهیت گرافیکی می شود. یا چنانکه در مقاله آمده است این نقاشان با "شناخت نظام های قراردادی زبان مدرن و یافتن فرمول های معنا دهی آن تجربه ها، دریافت های خود را از واقعیت اجتماعی (یا غیر اجتماعی) که عمدتا در زبانی غیر تصویری در ذهن ما شکل می گیرد را به زبان تجسمی ترجمه می کند."

- به نظر من این زاویه دید مشکل زاست چرا که در قدم اول تفاوت نگاه التقاطی و تلفیقی را نادیده می گیرد؛ در نگاه تلفیقی شما باید خود را از متن زمان و مکان زیست خود جدا کنید و با شناختی که نسبت به خود و محیط به دست آورده اید دوباره به متن خود باز گشت کنید. در واقع با آگاهی و شناخت و معرفت است که می توان خود را بیرون از سُنت یا متن فرهنگی برد و سپس در حوزه تجارب زیسته خود قرار گرفت. در فضای امروزیِ ما مواجه با تجربه مدرنیته تقدیری است که نمی توان از آن گریخت چه در عرصه فلسفه، چه تکنولوژی و چه فرهنگ و هنر. پاکباز در چنین فضایی یک نگاه تعاملی و تلفیقی را توصیه می کند و این خیلی با یک دید التقاطی فاصله دارد. این نگاه ترکیبی چیزی است که ما امروزه در عرصه بین المللی در کشورهای آسیایی و آفریقایی و … هم  با آن مواجه هستیم.

- به نظر من نقطه قوت اندیشه پاکباز اتفاقا در همین جاست؛ در واقع او از ابتدای فعالیت اش درتالار قندریز در تلاش بود نگاه واکنشی را به دیدی کُنشی تبدیل کند.

برای دریافت مقاله روی گزینه‌ی خرید کلیک کنید.