47

تصاویر ثروت: آینه‌ی جامعه‌ی هلندی / سیبیل اِبِرت‌شیفِر / نسرین هاشمی

بسیاری از نقاشی‌های طبیعت بیجان به نمایش خوراکی‌ها و یا ظروف غذاخوری می‌پردازند. هنرمندان هلندی در این نمایش مهارت بسیاری کسب کردند. موضوعی که مقاله «تصاویر ثروت: آینه‌ی جامعه هلند» در پی بررسی آن است، نوع برخورد نقاش با این اشیاء در دوره‌ی خاصی از تاریخ نقاشی طبیعت بیجان است. آیا نقاشی بر تزئین زیباشناسانه و پاکیزگی میز غذا در صحنه‌آرایی نقاشانه خود تأکید دارد یا می‌خواهد با نمایش اشیای لوکس و گران‌قیمت وجه تجملاتی سوژه‌های بیجان را بازنمایی کند. بررسی‌ نویسنده نشان می‌دهد که برخی از تابلوهای طبیعت بیجان در مرز میان سمبولیسم و سرمایه‌گذاری اقتصادی معلق مانده‌اند. این تعلیق به دلیل آن است که مخاطب همواره وجه نمادین و وجه اقتصادی را در می‌یابد. مقاله به شرح این دوگانگی در نمایش طبیعت بیجان از منظر نقاش در جایگاه آفریننده و مخاطب اثر می‌پردازد. از متن:

سلسله نقاشی‌های میز غذا، کار ویلِم کلاس هِدا، یان فان دِ فِلده، یان جانس تِرِک و هوبرت فون خافِستاین نشان می‌دهد که به‌تدريج توجه از خود غذاها به سمت سرویس‌های غذاخوری بیش از پیش گران‌قیمت و ساير اقلام لوکس تغییر جهت پیدا می‌کند. در سی سال دوم قرن هفدهم در نتیجه تغییر مفهوم ثروت، میزهای غذا و اشیایی که روی آنها چیده می‌شد به عنوان سوژه نقاشی کنار گذاشته شدند. در قرن شانزدهم هر کس که می‌توانست از قحطسالی دوره‌ای به دلیل داشتن محصول کشاورزی فراوان جان سالم به در ببرد ثروتمند محسوب می‌شد. ...