>> شماره 33

ایران: معجزه‌ی بیابان / کیانا فرهودی

ايران: معجزه بيابان به قلم کیانا فرهودى.

كيانا فرهودى، در گزارشِ مختصرى از مقالاتِ مجله نشنال جئوگرافيک درباره ایران، نگاهی گذرا به حضورِ ایران در صفحاتِ مجله نشنال جئوگرافیک، از ابتدا تا امروز می اندازد. گزارشاتِ مجله بیشتر در حکمِ سفرنامه‌هایی مصورند. متونی که به صورتِ فشرده کشورها و اقوام را به خواننده معرفی می‌کنند. تصاویرِ منتشر شده هم با چنین هدفی سازگاری دارند.

گزارش‌های نشنال جئوگرافیک

اولین گزارش‌های مفصلِ نشنال جئوگرافیک درباره ایران با نوعی پیش زمینه ذهنی از سرزمینی افسانه ای آغاز شده. ولی بعد از ورود محققان به ایران و رویارویی با ویرانی و فقر، مسیر ذهنی جدیدی در پیش گرفته است.

تصاویرِ مجله از مردمِ ایران در دهه اول قرن بیستم، تصاویرِ زندگی روزمره مردمی است که در محیط زندگی شان لحظه ای از کار دست کشیده و به دوربین نگاه می کنند. در این دوره تصاویرِ زنان بسیار کمیابند. بیشترِ عکس های قابل دسترس، زنان ارمنی و زرتشتی را به تصویر می کشند که توسطِ آنتوان سوروگین ثبت شده اند.

مبارزاتِ مشروطه که مقارن با نخستین مقالاتِ نشنال جئوگرافیک از ایران اتفاق افتاده بود. در مجله در قالب تصاویری جمعی از مردمی که برای نخستین بار کنار هم ایستاده. و به دوربین خیره شده اند آمده است. به عقیده نویسندگان، ایرانِ آن دوران سرزمینی بیابانی است که بخش هایی از آن هنوز ناشناخته است.

دوره پهلوی

در اوایلِ دورانِ پهلوی آنچه با دوره پیش به طرز چشمگیری متفاوت است. عکسهای زنان است که به تعدادِ قابل توجهی افزایش یافته. زنانِ عادی که خواسته یا ناخواسته در برابرِ دوربین ظاهر شده اند. در مجموع، تصاویر و نوشته های این دوره به مرحله گذرِ ایران از کشوری فقیر و عقب مانده و ورودِ آن به قرنِ بیستم اشاره می کنند.

پرداختن به تضادها و نشان دادنِ چالش‌های یک کشورِ شرقی در تطبیقِ خود با شیوه های زندگی غربی، یکی از موضوعاتِ پر اهمیت و مورد توجه نشنال جئوگرافیک در دهه ۳۰ میلادی است. محورِ موضوعاتِ مربوط به ابران با به تخت نشستنِ محمد رضا شاه در دهه ۴۰ در نشنال جئوگرافیک، موضوعاتی همچون وضعیتِ ایران در زمانِ جنگ جهانیِ دوم، تخت جمشید و مقایسه ایران جدید و قدیم اند.

اما از مهم ترین اتفاقاتِ دهه ۵۰ میلادی ایران در سال های نخست نخست وزیریِ مصدق، تنها اشاراتِ کوچک و مختصری شده است. زنان از این دوره به بعد نقش پررنگ تری در تصاویر دارند. آنها هویتی مستقل یافته اند. با تاجگذاریِ محمدرضا شاه در دهه ۶۰ و ۷۰ سرزمینی کهن پا به دورانِ جدید و رنگی می گذارد.

اما در مقالاتِ پس از انقلاب، تصویری آرام و مدرن با تصاویری انقلابی و درگیرِ جنگ جایگزین می شود. مقالاتی در بابِ ایرانِ پس از انقلاب نیز چاپ شده اند که در صدر آنها مقاله ای است با عکس‌هایِ نیوشا توکلیان با موضوع «ایرانی بودن». آیا ایرانی بودن مفهومی مجرد است؟ یا هویتی است بر آمده از تاریخ؟

برای دریافت مقاله روی گزینه‌ی خرید کلیک کنید. 

برای دیدن تمام مقالات کیانا فرهودی اینجا را کلیک کنید.