43

ایده‌هایی درباره‌ی خیابان انقلاب گذرگاه سیاست / محمد رضایی‌راد

مقاله‌ی «ایده‌هایی درباره‌ی خیابان انقلاب» نوشته‌ی محمد رضایی‌راد، خیابان انقلاب تهران را به عنوان یکی از نمادهای مهم شهر تهران مورد واکاوی قرار می‌دهد. محمد رضایی ‌راد از دیدگاه روان‌شناختی و جامعه‌شناختی شاخصه‌هایِ مهم واقع شدن خیابان انقلاب را بررسی می‌کند. گذشته‌ی تاریخی این خیابان چه چیزی را نشان می‌دهد؟ کتابفروشی‌های خیابان انقلاب چگونه به این خیابان هویت بخشیدند؟ از سوی دیگر نقش دانشگاه تهران را در خیابان انقلاب بیان می‌کند. خیابان انقلاب و خیابان‌هایی که به این خیابان می‌رسند چگونه در تاریخ معنا یافته‌اند و به جایگاه امروز خود رسیده‌اند. نویسنده از تصاویر و خاطرات شخصی خود از خیابان انقلاب می‌گوید و گاهی آن را با شهر زادگاه خود مقایسه می‌کند. هنگام خواندن این مقاله دلتنگ خیابان انقلاب خواهیم شد. هر چند مقاله پلشتی‌ها و زیبایی‌هایش را توامان بر خواننده می‌گشاید. ارتباط خیابان انقلاب با سیاست مورد دیگری است که در این مقاله به آن پرداخته شده است. نماز جمعه، راهپیمایی و سایر تجمع‌های سیاسی سال‌هاست با خیابان انقلاب معنا پیدا می‌کند. رضایی‌راد در جایی از مقاله می‌گوید: «فضای سیاست در تهران مدرن همچون همه‌ی فضاهای دیگرش خودبخود شکل گرفته است. این فضای سیاست همین خیابان انقلاب است و خیابان انقلاب ناخودآگاه همان کارکرد آگورا را دارد». مقاله نشان می‌دهد که خیابان انقلاب تنها نام انقلاب ندارد و هویت آن از سیطره‌ی نامش جدا نمی‌شود.

برای دریافت مقاله روی گزینه‌ی خرید کلیک کنید.

بخشی از مقاله:

تجربه‌ٔ خیابان، یا تجربهٔ‌ پرسه‌زنی در خیابان، یا به عبارت درست‌تر، تجربهٔ خیابان‌گردی، تجربه‌ای‌ست که با گسست از نوجوانی و آغاز آن دورانی همراه است که با تجربه‌ٔ امر ممنوع، گریز از نگاه‌های مواظب، گم‌شدن در انبوهه‌ٔ عابران خیابانی و میل به سرکشی و طغیان و در یک کلام، فرار از خانه و «نام پدر» آمیخته است. شهر امروزی چیزی گسترده و گسیخته است؛ پس می‌شود در آن گم شد و در این گم‌شدگی خود را بروز داد. تجربهٔ مدرنیته‌ٔ شهر در همین نکته است، در تجربهٔ گستره‌ای که فردیت می‌تواند خود را با تمام میل‌هایش آشکار کند. کشف فردیت برای کسی که از دوران کودکی و نوجوانی دارد می‌گسلد، چیزی همچون تجربهٔ انقلاب است و به همین دلیل همچون انقلاب با سرکشی و طغیان همراه است. اما برای آن‌ها که انقلاب ۵۷ را در سال‌های نوجوانی تجربه کرده‌اند (که از قضا نگارنده هم جزو همین «آن‌ها»ست) آن انقلاب درونی و آن تجربهٔ طغیان که می‌باید چند سال برای‌شان، به شکل طبیعی‌تری رخ می‌داد، به گونه‌ای دیگر رخ داد. برای آن‌ها خیابان به شکل دیگری ظاهر شد. آنان بدون اینکه تجربه‌ی گریز از خانه را از سر گذرانده باشند، به یکباره به درون خیابان پرتاب شدند...