>> شماره 38

اصول طراحی حروف / مصطفی اوجی

اصول طراحي حروف

تايپوگرافي همزمان به لحاظ تصويري به دو بخش تقسيم مي‌گردد.

1ـ به لحاظ كلي تركيب‌بندي تمام حروف در كنار هم چشم را به مجموعه‌اي ازيک سطح خاكستري راهنمايي مي‌كندکه عناصر تشكيل‌دهنده اين سطح مجموعه‌اي است از خطوط عمودي، افقي، مورب و نيم‌دايره و بيضي و نيزمجموعه‌اي از خطوط غير هندسي در حروف فارسي ـ عربي و فضاهاي بين حروف، كلمات، جمله‌ها و پاراگراف‌هاکه نقش اصلي در ايجاد اين محيط خاكستري در يك مجموعه حروف و يا به عبارتي در يك صفحه حروف‌چيني شده را ايفا مي‌كند. توجه به تركيب حروفي كه به‌عنوان كلمه در كنار هم چيده شده‌اند اين آگاهي را مي‌دهد كه چگونه براي ايجاد محيط خاكستري خاص و مطلوب چه نوع حروف از لحاظ ضخامت، اندازه، شكل، نوع طراحي و مقدار فضاي بين آنها انتخاب كنيم. در حروف لاتين و يا در حروف فارسي ـ عربي حروفي هستند كه ذات آنها به گونه‌اي طراحي شده كه فضاهاي درون حروف و كنار هم قرار دادن آنها خود به خود مجموعه‌اي از محيط خاكستري تيره‌اي به‌وجود مي‌آورد. مشكل اساسي براي رسيدن به يك محيط خاكستري يكدست اينست كه مجموعة تركيبي بعضي از حروف كنار هم محيطي متراكم و يا محيطي خلوت ايجاد مي‌نمايند و اين باعث مي‌شود كه تركيب فضاي مثبت و منفي در كنار هم محيط خاكستري يكدست و مطلوبي به‌وجود نياورد. براي اصلاح اين مسئله با تغيير فواصل در حروف لاتين و در حروف فارسي يا تغيير فواصل و اتصالات مي‌توان مشكل را برطرف كرد.

براي مثال در لاتين حروف Y   L  A  T  V و در فارسي د ج ر ا و ك ك  ي  ر  ح ؛ (تصوير2)؛ در مقابل آن در لاتين N  M  I  B  R  و در فارسي ا. لا. ه. ا. ط. لا. فهم. فها و نظاير آنها در اين تركيبات فضاسازي و يا SPACING مي‌بايست اعمال شود.

جهت نتيجة مطلوب و ايجاد يك محيط خاكستري يكدست به‌عنوان متن مي‌بايست تغييرات مذكور را در جزئيات بخصوص زماني كه حروف طراحي مي‌شود موردتوجه قرارداد.

2ـ به لحاظ بصري‌خواننده به جزئيات و ارتباط فرمي حروف به‌طور مستقل و واكنش فرم‌ها به يكديگر در حروف الفبا دقت مي‌‌کند و همين مسئله باعث ايجاد درك و آواي حروف مي‌گردد. دراينجابه‌طورمجزاحروف لاتين وفارسي موردتحليل قرارگرفته است. در حروف لاتين؛ حروف به چهارگروه طبقه بندي مي‌گردند  دستة اول حروفي هستند كه اساس آنها بر محور افقي ـ عمودي است E  F  H  I  J  L T ـ دستة دوم حروفي هستند كه فرم آنها بر محور خط مورب مي‌باشند A  K  M  N  V  W  X  Y  Z   ـ دستة سوم حروفي هستند كه اساس فرم آنها بر محور نيم دايره مي‌باشند. C  D  S  P  U  Q ـ حروفي هستند كه اساس فرم آنها از تركيب سه محور ايجاد گرديده‌اند B  G  R

در يك طراحي تايپوگرافي صحيح سعي بر اين است كه طراح  با تركيب‌بندي و نظام يكنواخت محورهاي يادشده ، انتخاب صحيح فونت و طراحي مناسب، محيط چشم‌ نوازي را براي بيننده بيافريند. در حروف فارسي همانگونه كه در شروع مبحث ذكر گرديد حروفي كه قابليت تكثير ، همساني‌دارند و يا به‌عبارت ديگر مي‌توان آنهارا سيستماتيك كرد حروف نسخ «شيوه ايراني» است و ما نگاهمان و بستر بحثمان را بر اين حروف استوار مي‌كنيم.

برای دریافت مقاله روی گزینه‌ی خرید کلیک کنید.