30

از فرانکلین تا شباویز / زهره قایینی

کتاب‌های تصویری و کتاب‌های مصور کودکان، در مفهوم مدرن آن پدیده‌ای وارداتی است که مانند بسیاری از صنایع، فنون و هنرها از دنیای غرب وارد ایران شده است. تصویرگری کتاب کودک در ایران به سبب وابستگی به نشر کتاب کودک و صنایع وابسته به آن، نیاز به پیش‌زمینه‌هایی داشت که تا شکل‌گیری این پیش‌زمینه‌ها در این سرزمین پا نگرفت. در حقیقت این پدیده از دهه‌ی 1340 که نگارنده آن را یک نقطه‌ی عطف در تاریخ تصویرگری کتاب کودک در ایران می‌داند، به عنوان یک مفهوم مستقل در عرصه هنر و صنعت نشر شناسایی شد. از آن دوره تا کنون تصویرگری کتاب کودک فراز و فرودهایی داشته است که بیش از همه متأثر از جریان‌های اجتماعی و فرهنگیِ رخ داده در ایران بوده است. در این مقاله کوشش شده روند تاریخی تصویرگری کتاب کودک از دهه‌ی 1340، که به گمان نگارنده مقارن با گذر از جریان سنتی و پیوند آن با روند جهانی هنرهای تجسمی و تصویرگری است، تا امروز بررسی و ویژگی‌های شاخص و تصویرگران و آثار برجسته‌ی هر دوره شناسایی و معرفی شود.